“Bacarmıram” Əvəzinə “Hələ” Demək Niyə Vacibdir?
“Bacarmıram” bir divardırsa, “hələ” həmin divarda açılan bir qapıdır. Uşaqların inkişaf prosesində istifadə etdiyimiz sözlər onların özlərinə baxışına birbaşa təsir edə bilər.
Bəzən yaxşı niyyətlə dediyimiz “Sən bacararsan” cümləsi belə uşaqda təzyiq yarada bilər. Çünki uşaq həmin anda həqiqətən çətinlik çəkə bilər. Bu nöqtədə kiçik, amma güclü bir söz önə çıxır: “Hələ”.
“Hələ bacarmıram” demək uğursuzluq demək deyil. Əksinə, bu ifadə uşağa inkişafın davam etdiyini, öyrənməyin zaman və təcrübə tələb etdiyini xatırladır.
“Hələ” sözü niyə bu qədər güclüdür?
Prosesi ön plana çıxarır
“Hələ” sözü uşağın yalnız nəticəyə deyil, göstərdiyi səylərə də dəyər verməsinə kömək edir. Beləliklə, uşaq uğurun bir anda deyil, əmək, təkrar və səbrlə inkişaf etdiyini öyrənir.
İnkişaf düşüncəsini dəstəkləyir
Uşaq “Mən bunu bacarmıram” dedikdə, bu cümlə zehində bir sərhəd yarada bilər. Amma “Hələ bacarmıram” dedikdə beyinə fərqli mesaj gedir: “Bu, bağlı yol deyil, sadəcə bir az daha çalışmalıyam”.
Səhv etmək qorxusunu azaldır
Uşaqlar bəzən səhv etməkdən qorxduqları üçün cəhd etməkdən imtina edə bilərlər. “Hələ” sözü isə səhvin təbii olduğunu, öyrənmə prosesinin bir hissəsi olduğunu və zamanla inkişafın mümkün olduğunu göstərir.
Uşağınız bir çətinliklə qarşılaşanda ona sadəcə “Sən bacararsan” demək əvəzinə bu cümləni qurmağı yoxlayın:
“Hələ bacarmırsan, amma bunun üzərində çalışmağa davam edə bilərsən”.
Bu cümlə uşağa həm güvən verir, həm də inkişafın zamanla mümkün olduğunu hiss etdirir. Bəzən uşağın ehtiyacı olan şey dərhal bacarmaq deyil; cəhd etməyə davam edə bilməsi üçün dəstəkləndiyini hiss etməkdir.
Unutmayın: “Hələ” sözü uşağa uğursuzluğu deyil, inkişafın davam etdiyini xatırladır.